De implementatietool: meer dan 100 strategieën om een innovatie goed in te voeren

Effectieve innovaties (richtlijnen, interventies, programma’s) in de zorg voor Jeugd worden niet altijd benut of toegepast zoals bedoeld. Hierdoor kan de daadwerkelijke impact van een innovatie tegenvallen. Het is belangrijk om te begrijpen welke cruciale factoren bevorderend of belemmerend zijn voor het gebruik van de innovatie. En welke implementatiestrategieën passend zijn voor een succesvolle invoering of uitvoering van een innovatie. Met de MIDI (MeetInstrument Determinanten van Innovaties) was er al een instrument om determinanten van de invoering systematisch in kaart te brengen. De MIDI is een gevalideerde methode en beschrijft 29 determinanten onderverdeeld in vier categorieën. Determinanten die betrekking hebben op:

1) de innovatie,
2) de uitvoerder,
3) de organisatie en
4) de sociaal politieke context.

Tot nu toe was er echter nog geen overzicht beschikbaar van relevante implementatiestrategieën die gelinkt zijn aan deze determinanten. Hierdoor kon er geen onderbouwde keuze gemaakt worden voor in te zetten implementatiestrategieën die op cruciale determinanten aangrijpen.

Implementatietool
In samenwerking met LUMC Public Health & Primary Care heeft TNO Child Health onderzoek verricht naar implementatiestrategieën voor innovaties in de jeugdzorg. Een dynamische implementatietool is ontwikkeld met meer dan 100 strategieën. Deze tool ondersteunt organisaties en interventieontwikkelaars bij het effectief invoeren van innovaties in de zorg voor jeugd. Per MIDI determinant is een koppeling gemaakt met de meest essentiële implementatiestrategieën .

Onderzoek: Totstandkoming van de implementatietool
De implementatietool is gebaseerd op wetenschappelijke literatuur en is ontwikkeld met input van 56 implementatie deskundigen middels Delphi onderzoek. Met het Delphi expert onderzoek is consensus bereikt over de meest relevante implementatiestrategieën.

Praktisch gebruik
Met meer dan 100 implementatiestrategieën biedt de tool een concrete ondersteuning voor het effectief implementeren van innovaties in de zorg voor jeugd. De implementatietool kan vrij gebruikt worden. Je kunt de tool hier hier vinden.

 

Bij gebruik kun je de volgende referentie hanteren:

Theunissen M., van Empelen P., & Fekkes M. (2022). De implementatietool: Meer dan 100 strategieën om een interventie of innovatie goed in te voeren. Leiden: TNO.

Heb je nog vragen?  Neem dan contact op met Meinou Theunissen (meinou.theunissen@tno.nl)

Save the date: Inspiratiebijeenkomst Integraal Werken

Inspiratiebijeenkomst Integraal Werken: VERBINDING JEUGDHULP EN VOLWASSEN GGZ

Bij gezinnen die integrale hulp ontvangen spelen vaak psychische problemen bij zowel kinderen als ouders. Een goede samenwerking tussen jeugdhulp en volwassen-ggz is daarom essentieel. Maar, dit is in de praktijk soms nog best lastig; hoe doe je dit goed?

Tijdens de (online) inspiratiebijeenkomst van het Leernetwerk integraal werken staan we stil bij de verbinding tussen jeugdhulp en volwassen ggz. Anne Steenbakkers van de Haagse Hogeschool neemt ons mee in de resultaten van een onderzoek hiernaar en deelt aanbevelingen uit dit onderzoek. Daarnaast vertellen o.a. Rianne Jansen en Rianne Wassink- de Stigter van Youz, onderdeel van Parnassia Groep, over het praktijkvoorbeeld ‘Gezin in Beeld’, een samenwerking tussen het 0-6 team van Youz Zoetermeer, de volwassen-ggz van Parnassia Groep Zoetermeer en Ipse de Bruggen (Kind en Jeugd en WMO Maatwerk).

Dus, wil jij meer weten over:

  • Wat werkt goed en wat werkt minder goed in de samenwerking tussen jeugdhulp en volwassen ggz?
  • De aanbevelingen voor zorgverzekeraars, gemeenten, jeugdhulp- en ggz-organisaties en jeugdhulp- en ggz professionals om tot een goede verbinding tussen jeugdhulp en volwassen ggz te komen?
  • Goede voorbeelden uit de praktijk over de samenwerking tussen jeugdhulp en volwassen ggz?

Sluit dan aan bij de inspiratiebijeenkomst, je bent van harte welkom!

Praktische informatie

Save the date: Jaarconferentie 2024 | SAMEN VERDER

Op 27 juni 2024 organiseren we voor de 14de keer de jaarconferentie van Werkplaats SAMEN. De projectperiode van Werkplaats SAMEN 2020-2024 ronden we af maar tegelijkertijd blijft Werkplaats SAMEN ook na deze periode onverminderd toegewijd aan het bevorderen van het gezond, veilig en kansrijk opgroeien van de jeugd in de regio’s Midden-Holland, Haaglanden en Holland-Rijnland.

Tijdens de jaarconferentie blikken we terug op de afgelopen 4 jaar. We geven een overzicht van de opbrengsten, staan stil bij wat ervoor nodig was om daartoe te komen en maken de balans op met betrekking tot de impact die we hebben gegenereerd. Ook kijken we samen vooruit naar de vraagstukken en opgaven die nog voor ons liggen. Wil je hier ook bij zijn? Zet dan alvast onderstaande in de agenda:

🗓  Datum: donderdag 27 juni 2024
🕒 Tijd: 09.30 – 14.00 uur
📍 Locatie: De Haagse Hogeschool

📝 Het definitieve programma en mogelijkheid tot inschrijving maken we binnenkort bekend via de website.

🤝 𝐒𝐀𝐌𝐄𝐍 komen we 𝐕𝐄𝐑𝐃𝐄𝐑, jij bent er toch ook bij?

Versterking van samen leren en innoveren in het sociaal domein

Organisatie-overstijgende leernetwerken zijn in toenemende mate van belang bij het aanpakken van complexe vraagstukken binnen het sociaal domein. Binnen het project Leren & implementeren hebben we het framework Leernetwerken in het sociaal domein ontwikkeld (LISO). Door het framework te onderbouwen met praktijkgericht onderzoek, wordt de kracht van samen leren en innoveren binnen deze leernetwerken benadrukt.

Deze factsheet, gebaseerd op een grondige scoping review van wetenschappelijke literatuur, richt zich specifiek op leernetwerken waarin zowel publieke als private partijen vertegenwoordigd zijn. Dit dynamische samenspel tussen verschillende stakeholders, zoals gemeenten, kennisinstituten en bedrijven, biedt nieuwe perspectieven en oplossingen voor uitdagende kwesties binnen het sociale domein. Klik op onderstaande afbeelding om de factsheet te openen.

Een lerend netwerk van bedrijven

“Dergelijke leernetwerken, waarbij zowel publieke als private partijen betrokken zijn, brengen een unieke dynamiek met zich mee,” aldus Noortje Pannebakker, onderzoeker bij het project. “De synergie tussen verschillende sectoren en belangen draagt bij aan een effectievere aanpak van complexe maatschappelijke vraagstukken.”

Deze factsheet is ontwikkeld als onderdeel van het project “Een lerend netwerk van bedrijven als reactie op de uitdagingen van re-integratie in het tweede spoor”, gefinancierd door het ZonMw-programma “Verbetering re-integratie 2e spoor”. Voor meer informatie over dit project, kijk hier.

Bekijk het online LISO-framework en ontdek hoe het jouw leernetwerk kan helpen starten of versterken.

Terugblik visiegroepbijeenkomst 13 februari 2024

Tijdens visiegroepbijeenkomsten adviseert de visiegroep over de strategische koers van de Werkplaats SAMEN en controleert het coördinatieteam. Elk lid van SAMEN is vertegenwoordigd. Op 13 februari 2024 kwam de visiegroep opnieuw bij elkaar, deze keer op de fysieke locatie van TNO Leiden.

Tijdens de bijeenkomst werden verschillende updates gedeeld, waaronder de financiën en de start van de Klein-maar-Fijnprojecten. De nadruk lag vervolgens op het terugkijken en afronden van het programma, met een blik op de toekomst. We bespraken onze manier van samenwerken en welke vraagstukken er liggen aan de start van de vervolgprogrammering. In het onderstaande verslag hebben we alle belangrijke punten voor je samengevat.

De volgende bijeenkomst staat gepland voor september/oktober 2024 en zal gericht zijn op de vervolgprogrammering. Deze bijeenkomst zal ook weer fysiek plaatsvinden. De bestuurlijk vertegenwoordigers van onze leden ontvangen binnenkort een uitnodiging hiervan. Heb je vragen of wil je meer weten, bezoek dan de pagina van de visiegroep.

Samen naar Beter! De Leidse regio bundelt krachten om mentale gezondheid van jongeren op het VMBO en MBO te verbeteren

Mentale gezondheid van jongeren
De mentale gezondheid van jongeren staat zwaar onder druk. In de regio Hollands Midden heeft 54% van de jongeren mentale klachten, en heeft 1 op de 3 jongeren het afgelopen jaar gedacht aan zelfdoding. Op school wordt volgens de jongeren nog te weinig aandacht besteedt aan mentale gezondheid, terwijl 90% hier wel behoefte aan heeft. Om mentale gezondheid te verbeteren is het noodzakelijk om integraal te werken aan promotie, preventie, signalering én (vroege) behandeling- het liefst samengebracht in een laagdrempelige setting, zoals op school.

Samen naar Beter!
Om mentale gezondheid onder jongeren te verbeteren, heeft het LUMC samen met partners vanuit ZonMw subsidie gekregen voor het project ‘Samen naar Beter!’. In dit project onderzoeken we hoe een integrale aanpak mentale gezondheid op VMBO en MBO scholen duurzaam geïmplementeerd kan worden. In het project worden regionale krachten gebundeld: onderzoekers van verschillende kennisinstellingen (Hogeschool Leiden, TNO Leiden, LUMC en het Kenniscentrum Angst & Stress bij jeugd) werken intensief samen met Hecht GGD Hollands Midden, de Academische Werkplaats Lumens en Werkplaats SAMEN, school ketenpartners (Samenwerkingsverband Voortgezet Onderwijs, MBO Rijnland), Zorg (Centrum voor Jeugd en Gezien, Jeugdteams Leiden), Gemeente Leiden en Jongerenorganisatie ExpEx.

Hoofaanvrager dr. Rianne van der Kleij: “in Samen naar Beter doen we het ook echt Samen. De wensen en behoeften van jongeren en professionals vanuit de regio zijn ons start- en eindpunt. Met hen werken we gelijkwaardig samen aan ontwerp, uitvoer en analyse van resultaten.”

Verbeteren van implementatie, bereik en transitie
In het project richten we ons niet alleen op ontwerp en implementatie van de aanpak, maar ook op het verbeteren van het bereik en de participatie van (kwetsbare) jongeren- met de juiste interventies. Van der Kleij: “We implementeren een aanpak die meerdere interventies samenbrengt. We richten ons bijvoorbeeld via de interventie Levensvaardigheden op de promotie van de mentale gezondheid van álle jongeren, en brengen via interventies als ‘denken+doen=durven’ ook hulp bij beginnende klachten naar de schoolsetting. Hierdoor willen we het onderwerp mentale gezondheid normaliseren en de stap naar ondersteuning voor mentale gezondheid verkleinen”.

Ook verwachten ze dat het project, naast positieve invloed op mentale gezondheid, verschillende positieve neveneffecten zal hebben. Van der Kleij: “het aanleren van levensvaardigheden bevordert bijvoorbeeld prosociaal gedrag bevordert, en vermindert probleemgedrag. En niet te vergeten, door het trainen van docenten, zien we dat hun mentale gezondheid en werkplezier vaak ook verbetert’.

Tenslotte richten we ons op het verbeteren van de transitie van het VMBO naar MBO. Van der Kleij: “Jongeren met een zorgbehoefte raken vaak uit beeld tijdens de overstap van de middelbare school naar het beroepsonderwijs. Zelf melden ze vaak niet dat er behoeften of problemen zijn, en ook de overdracht tussen scholen is niet altijd toereikend. Dit terwijl een ‘warme’ overdracht de kans op mentale problemen verkleint. Nu krijgen jongeren vaak te laat, of geen ondersteuning, waardoor zij een verhoogde kans lopen vroegtijdig school te verlaten of (ernstigere) mentale problemen te ontwikkelen.”

 

Lerend systeem
In ‘Samen naar Beter!’ project werken we met een lerend systeem, waarin jongeren, professionals, en stakeholders participeren in op elkaar voortbouwende leerlagen: van leersessies op de scholen, tot een regionaal leernetwerk in de academische werkplaats en een landelijk leernetwerk vanuit ZonMw. Zo trachten we opschaalbare kennis en tools te genereren, waar ook andere regio’s in Nederland van kunnen profiteren.

 

Terugblik bijeenkomst ‘Thuiszittende leerlingen’

Wat doe je als een leerling van de middelbare school maandenlang weinig tot niet naar school gaat? Professionals bij elkaar roepen en alarmbellen laten rinkelen! Leerling en ouders streng toespreken! Want je hebt weliswaar leerrecht, maar als je daar geen gebruik van maakt, wordt het leerplicht. Vanuit deze logica dreigt een leerrechtambtenaar voor je het weet met boetes en een school met het uitschrijven van de leerling. De strenge toon die misschien voor een ‘gewone’ leerling werkt, werkt bij deze groep in ieder geval juist niet.

Op 13 februari 2024 hebben de Werkplaats Sociaal Domein en het Leernetwerk Kwetsbare Gezinnen samen een bijeenkomst georganiseerd over deze ingewikkelde problematiek.

 

Kalè Othman nam ons tijdens deze bijeenkomst mee in dit onderwerp dat haar zeer aan het hart gaat. In het kader van haar master deed zij onderzoek naar thuiszittende leerlingen. Haar boodschap aan de aanwezigen was duidelijk: luister vooral naar de redenen waarom een leerling niet meer naar school gaat en probeer daar op aan te sluiten. Het is belangrijk om niet direct terug te vallen op het volgen van het volledige les- en toetsrooster, maar om samen te kijken naar wat haalbaar is voor deze specifieke leerling. Bovendien is het beter om samen met de ouders op zoek te gaan naar oplossingen, in plaats van hen verwijten te maken. Daarnaast is het bevorderen van contact tussen de mentor, klasgenoten en de leerling is cruciaal.

Tijdens de bijeenkomst vond een interessante uitwisseling van ervaringen plaats tussen onder andere medewerkers van JES Rijnland en jongerenwerkers van SOL Leiden en Voorschoten Voor Elkaar.

 

 

 

 

 

Coördinator samenwerken met praktijkorganisaties

Irene Meijvogel begint haar rol als ‘coördinator voor samenwerking met praktijkorganisaties’ vanaf februari. Binnen Enver, waar ze als gedragswetenschapper op de beleidsafdeling werkt, richt ze zich voornamelijk op het thema huiselijk geweld en kindermishandeling. Enver biedt gespecialiseerde jeugd- en opvoedhulp in de regio’s Midden Holland, Zuid Holland Zuid en Rotterdam.

Irene hecht veel waarde aan samenwerking en verbinding tussen praktijk, gemeentes, wetenschap, ouders en jongeren, omdat ze gelooft dat dit essentieel is voor structurele verbeteringen. Daarom is ze enthousiast om zich in te zetten voor de Werkplaats SAMEN. In haar rol als coördinator van de praktijkorganisaties kijkt Irene uit naar het contact met diverse organisaties. Ze zal zich actief bezighouden met het identificeren van behoeften en uitdagingen in de praktijk, en zal onderzoeken hoe de Werkplaats SAMEN kan bijdragen aan het vinden van oplossingen.

Terugblik verbindingsgroep 30 januari 2024

Op 30 januari 2024 kwam de verbindingsgroep samen voor een productieve bijeenkomst, waarin updates over de Klein-maar-Fijnprojecten werden besproken en waar uitvoerig werd stilgestaan bij de opdrachtbeschrijving van de ‘coördinator samenwerken met praktijkorganisaties’.

Bovendien naderen van het laatste half jaar van de huidige programmering. Daarom willen we met de verbindingsgroep inzetten op de kennistransfer van alle opbrengsten, oftewel: de opbrengsten een plekje geven binnen de organisaties, lukt dat? Er is afgesproken dat de komende periode gekeken wordt naar welke opbrengsten relevant zijn per praktijkorganisatie en hoe dit een plek gegeven kan worden.

Voor meer details over deze bijeenkomst, klik op onderstaande afbeelding om de factsheet te bekijken.

Het LISO-framework: Versterking voor leernetwerken in het sociaal domein

We hebben subsidie verkregen die de deur opent voor de verspreiding en implementatie van het LISO-framework. Dit framework ontwikkelen we momenteel binnen ons project ‘Leren & Implementeren’ en vormt de wetenschappelijke basis voor leernetwerken die organisatie-overstijgend werken binnen het sociaal domein.

Met de subsidie ontwikkelen we een handboek waarmee we handelingsperspectieven voor leernetwerktrekkers creëren. Daarnaast ontwikkelen we PR-materiaal en verdiepende trainingen om het LISO-framework verder te verspreiden.

Benieuwd? Lees dan verder en ontdek hoe we samen werken aan een sterker sociaal domein.